Diş Hekimliği Pratiğinde Enfeksiyon Hastalıkları ve Enfeksiyon Kontrolü
Diş hekimliğinde enfeksiyon, yalnızca “hangi mikroorganizma hangi hastalığı yapar” sorusuyla sınırlı değildir. Hasta değerlendirmesinden girişim planlamasına, antibiyotik kararından kesici-delici alet yaralanmasının yönetimine kadar günlük pratiğin her aşamasında karşımıza çıkar. Bazen oral bir bulgu sistemik bir enfeksiyonun ilk ipucudur; bazen gereksiz yazılan bir antibiyotik, antimikrobiyal direncin parçası hâline gelir.
Bu kitap, tam da bu kesişim noktasından doğdu. Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji, kulak burun boğaz, kardiyoloji, halk sağlığı uzmanları ile diş hekimliğinin periodontoloji, endodonti, ağız-diş-çene cerrahisi, radyoloji, protez ve çocuk diş hekimliği disiplinlerinden akademisyen ve klinisyenleri aynı çatı altında buluşturuyor. Amaç bilgiyi aktarmak değil; diş hekiminin riski doğru değerlendirmesini, gerekli olanla gereksiz olanı ayırmasını ve belirsizlik karşısında doğru klinik kararı vermesini sağlamak. Her bölümde “ne zaman tedavi edilir, ne zaman ertelenir, ne zaman konsülte edilir, ne zaman sevk edilir” sorularına yanıt aranıyor.
5 kısım, 29 bölüm:
Kısım 1 – Temel İlkeler: Bulaş yolları, risk değerlendirmesi ve standart önlemler; dental kliniklerde enfeksiyon kontrol programı; el hijyeni, kişisel koruyucu ekipman ve klinik alan yönetimi; sterilizasyon, dezenfeksiyon ve dental ünit su sistemleri.
Kısım 2 – Kan ve Vücut Sıvılarıyla Bulaşan Enfeksiyonlar: Kesici-delici alet yaralanmaları; HIV ve temas sonrası profilaksi; Hepatit B ve Hepatit C; sağlık çalışanlarında bağışıklama ve mesleki koruma.
Kısım 3 – Dental Enfeksiyonlar ve Antibiyotik Kullanımı: Odontojenik enfeksiyonlarda tanı, tedavi ve sevk kriterleri; derin boyun enfeksiyonlarına acil yaklaşım; periodontal ve endodontik enfeksiyonlar; akılcı antibiyotik kullanımı, antibiyotik alerjisi ve güvenli alternatifler; antimikrobiyal direnç ve diş hekiminin rolü.
Kısım 4 – Profilaksi ve Özel Hasta Grupları: Enfektif endokardit profilaksisi; protez eklem ve implant ilişkili enfeksiyon riski; immünsüpresif hastada dental girişimler; gebelikte dental enfeksiyonlar ve güvenli antibiyotik kullanımı; çocuk hastada enfeksiyonlar ve aşılar.
Kısım 5 – Solunum Yolu, Oral Enfeksiyonlar, Etik ve Pratik Algoritmalar: Tüberküloz; influenza, COVID-19 ve diğer solunum yolu enfeksiyonları; herpes virüs enfeksiyonları ve oral lezyonlar; oral kandidiyazis ve immünsüpresyon göstergeleri; cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların oral bulguları; bulaşıcı hastalıklarda damgalama, etik ve hasta hakları.
Her bölüm öğrenim hedefleriyle açılıyor; pratik algoritmalar ve sevk kriterleriyle klinik karar sürecine eşlik ediyor. Kitabı özellikle değerli kılan bir yön de HIV ve viral hepatitler gibi enfeksiyonlarda gerçek risk ile algılanan risk arasındaki farkı ele alması; stigma, etik ve hasta hakları bölümüyle iyi klinik uygulamanın bilimsel bilgiyi hastanın haklarını ve onurunu koruyarak kullanmak olduğunu hatırlatması.
Diş hekimliği fakültesi öğrencileri, uzmanlık öğrencileri, akademisyenler ve muayenehanesinde ya da klinikte günlük pratiğini sürdüren tüm diş hekimleri için yalnızca bilgiye başvurulan bir kaynak değil, klinik karar verirken düşünmeye eşlik eden bir yol arkadaşı.